Barok, kunst met veel draaibewegingen en contrasten

Barok is een kunststijl die tussen 1600 en 1750 de beeldende kunst en de architectuur overheerste. De stijl kenmerkt zich door de vele draaibewegingen die in de kunststukken verwerkt zijn, het op subtiele wijze gebruik maken van het contrast tussen licht en donker. De Hollandse meester Rembrandt van Rijn vervaardigde wel werk dat gezien kon worden als barok, maar de Vlaming Rubens wordt gezien als één van de grootste barokkunstenaars ooit. De barokstijl is een karakteristieke kunstvorm die ook zeer veel in de architectuur terug te vinden is.

 

De barokstijl is ontstaan op de helft van de zeventiende eeuw en heeft zijn oorsprong in Italië. In de st Pieterskerk is de stijl duidelijk terug te vinden in de in de hoogte gebouwde centrale koepel. De stijl spreidde zich snel uit door heel Europa maar werd in eerste instantie maar koeltjes ontvangen. Europa liep nog niet echt warm voor de drukke Barokstijl. Pas vanaf het moment dat vorsten en belangrijke kerkbestuurders de stijl gingen gebruiken als propagandamiddel, kreeg de Barok een hoger aanzien. Met name in het katholieke Zuidelijk deel van Europa werden grote altaarstukken gebruikt om de emoties van de kerkbezoekers aan te wakkeren.

 

Het ontstaan van de naam barok

 

Over het ontstaan van de naam “barok” is veel onduidelijkheid. Het vermoeden bestaat dat de naam afkomstig is van het woord “barocco”. Een onregelmatig gevormde parel refereerde aan de draaibewegingen van deze kunststijl. Door de afwijzende eerste reactie op deze stijl werd het ook gebruikt als een afwijzende benaming voor de vreemde en bombastische vormgeving.

 

De barok sluit aan op de laatste periode van de renaissance en gaat in een later tijdperk (ongeveer 1770) over in het classicisme. De laatste fase van de barok periode wordt ook wel “rococo” genoemd.

 

 

De vormgeving van barok

 

De vormgeving van de barokstijl had als doelstelling om de emoties van de toeschouwers te raken met een stijl dat zich kenmerkt door beweging en onrust. De stijl toont een duidelijke expressie en emotie op de gelaten van de beelden, waarin een overtuigende dynamiek en dramatiek in weergegeven zijn.

 

Het werd ingezet om de macht van de kerk in Rome te herstellen en een aanval in te zetten op de reformatie. Deze contra-reformatie kon dus gezien worden als een actie tegen de hervorming. Door een overvloed aan pracht en praal in vorm van beelden, nieuwe kerken en het overvloedige gebruik van goud, probeerden de kerken een nieuw aanzien te krijgen bij de gelovigen.

 

Barok en de architectuur

 

In de beginjaren was de barok veel strakker dan de laatste periode waarin de stijl werd toegepast. In het laatste stadium van de periode werd de stijl veelvuldig geïntegreerd in de architectuur en met elkaar versmolten tot één geheel. Er werd hierbij minder gekozen voor aparte decoraties omdat de architectuur en de decoraties in elkaar overgingen.

 

De accentuering van de dynamische structuren, de bewogen en krachtige vormen, en de bombastische uitstraling kwam in veel gebouwen tot uiting. Vanzelfsprekend werd dit benadrukt in de ingang van het gebouw dat vaak gekenmerkt werd door de golvende ringen. Ook binnenin het gebouw werd er veel gebruik gemaakt van een ontwerp dat zich kenmerkte door asymmetrische lijnen, guirlandes en gedraaide zuilen.

 

Eenheid van bouw en omgeving

 

Een gebouw en de omgeving die in het barok tijdperk zijn gebouwd vormen vaak een eenheid. Bij de gevels zijn veel uitspringende delen waar te nemen en zijn veelvuldig gebouwd langs golvende lijnen. Geweldige trappartijen en galerijen geven de verbinding aan met deze stijl. Ook in het ontwerp van de tuinen in die tijd is deze karakteristieke stijl terug te vinden. In tegenstelling tot de renaissance is deze stijl op een schema van een spiraal gebaseerd. Hierbij worden voornamelijk klassieke elementen gebruikt. Alleen de Franse Barokstijl vormt hier een uitzondering op, hierbij is gebruik gemaakt van wat meer rechte lijnen om de ongenaakbaarheid van Lodewijk XIV wat beter tot zijn recht te laten komen.

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *